Oude dakpannen zijn eerder gebruikte dakpannen die je kunt hergebruiken voor een bestaand dak of een dak met een historische uitstraling. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende modellen, maten en kleuren. Of een oude pan geschikt is, hangt vooral af van de staat en van de aansluiting op de andere pannen.
Oude pannen zijn handig als je enkele beschadigde exemplaren wilt vervangen zonder dat de nieuwe pannen sterk opvallen. Voor een heel dak kunnen ze ook een passende keuze zijn, al vraagt het vinden van een voldoende grote partij soms meer tijd.
Welke oude dakpannen zijn er?
Oude dakpannen komen onder meer van boerderijen, scholen en andere bestaande gebouwen. Veel oude pannen zijn gebakken van klei, maar er zijn ook gebruikte betonnen dakpannen. Het aanbod verandert doordat partijen beschikbaar komen wanneer een dak wordt vervangen of een gebouw wordt gesloopt.
Bij oude modellen kom je onder meer deze namen tegen:
- Oud-Hollandse pan: een gebogen pan met een herkenbaar golvend dakbeeld.
- Verbeterde Hollandse pan (VH): een model met sluitingen waarmee de pannen op elkaar aansluiten.
- Opnieuw verbeterde Hollandse pan (OVH): een ander model Hollandse pan, dat niet automatisch past bij een VH-pan.
- Tuile du Nord: een pan met een eigen vorm en sluiting, die op oudere daken voorkomt.
- Kruispan: een model met een herkenbare kruisvormige tekening.
Ook binnen een model kunnen maten en vormen verschillen. Een naam geeft daarom een goede eerste aanwijzing, maar bewijst niet dat een pan op jouw dak past.
Zo herken je het model op je dak
Zoek je oude pannen voor een bestaand dak? Een losse voorbeeldpan is meestal de duidelijkste manier om een passende vervanger te vinden. Een handelaar kan dan de vorm, maat en eventuele sluitingen vergelijken. Laat een dakdekker een pan van het dak halen als je geen losse pan hebt. Zelf een hellend dak op gaan brengt valrisico mee.
Let bij het vergelijken op de lengte en breedte, de kromming en de vorm van de sluitingen. Ook de afstand waarmee de pannen over elkaar liggen moet overeenkomen. Pannen die er van boven hetzelfde uitzien, kunnen aan de onderkant anders gevormd zijn.
Soms staat er een naam of merkteken op de achterkant, zoals Pottelberg. Dat helpt bij het zoeken, maar één fabrikant kan meerdere modellen en maten hebben gemaakt. Vergelijk daarom ook de pan zelf.
De staat van oude dakpannen beoordelen
Een oude pan hoeft niet versleten te zijn. Een verweerd uiterlijk zegt weinig over de stevigheid. Een pan kan er aan de bovenkant goed uitzien en toch schade hebben aan de randen of de onderkant.
Bekijk een partij op deze punten:
- Scheuren en breuken: laat gebarsten pannen en pannen met afgebroken sluitingen liggen.
- Afbrokkelende plekken: sterk aangetaste of schilferende pannen zijn minder geschikt voor hergebruik.
- Vorm en maat: grote verschillen binnen een partij kunnen het lastig maken om de pannen goed te laten aansluiten.
- Kleur en verwering: kleine verschillen horen bij oude pannen, maar kunnen bij een plaatselijke vervanging zichtbaar zijn.
De resterende levensduur is niet betrouwbaar uit de leeftijd alleen af te leiden. De kwaliteit van de pan, eerdere beschadigingen en de omstandigheden op het dak spelen allemaal mee. Een dakdekker kan de staat beoordelen als je twijfelt of een partij nog geschikt is.
Een passende partij vinden
Handelaren in oude bouwmaterialen en dakpannen bieden vaak partijen aan die op model, maat of kleur zijn gesorteerd. Het aanbod wisselt. Vooral bij een zeldzaam model kan het voorkomen dat er wel enkele losse pannen zijn, maar niet genoeg voor een heel dak.
Voor een plaatselijke vervanging is een zo goed mogelijke overeenkomst met de bestaande pan belangrijk. Neem naast de voorbeeldpan ook een foto van het dak mee. Zo is te zien welke kleur en mate van verwering bij de rest passen.
Voor een volledig dak is het verstandig om naast gewone pannen ook de bijpassende onderdelen mee te nemen in je keuze. Denk aan kantpannen voor de zijkanten en nokvorsten voor de bovenkant van het dak. Die zijn niet voor elk oud model gemakkelijk te vinden.
De prijs hangt onder meer af van het model, de staat, de zeldzaamheid en de grootte van de partij. Vraag of de prijs per pan of voor de hele partij geldt en of transport is inbegrepen. Een partij met veel uitval kan uiteindelijk duurder zijn dan een partij die al op kwaliteit is gesorteerd.
Wanneer zijn oude pannen geen goede keuze?
Oude pannen zijn minder praktisch als je snel een grote, gelijkmatige partij nodig hebt en het gewenste model moeilijk te vinden is. Ook een partij met veel scheuren, afgebroken randen of uiteenlopende maten is geen goede koop, zelfs als de prijs laag is.
Bij een monument of een beschermd gebouw kan het uiterlijk van de dakbedekking aan regels gebonden zijn. Informeer bij de gemeente welke voorwaarden voor jouw pand gelden voordat je het dak verandert.
Veelgestelde vragen over oude dakpannen
Zijn oude dakpannen altijd van klei?
Nee. Er zijn oude gebakken kleipannen en gebruikte betonnen pannen. Het model en het materiaal zijn beide van belang als je een passende vervanger zoekt.
Kun je oude en nieuwe pannen mengen?
Dat kan alleen als ze technisch goed op elkaar aansluiten. Zelfs dan kunnen kleur en verwering verschillen, waardoor de vervangende pannen zichtbaar blijven.
Kun je oude dakpannen verkopen?
Ja, een handelaar in gebruikte bouwmaterialen kan interesse hebben, vooral als het om een herkenbaar model en een partij in goede staat gaat. Foto’s, de afmetingen, het aantal en eventuele schade helpen om de partij te beoordelen. Ook hulpstukken kunnen interessant zijn.
Bewaar bij een passend dak enkele goede reservepannen als daar ruimte voor is. Bij oudere modellen kan het later lastig zijn om precies dezelfde maat en vorm terug te vinden.