De opbouw van een groendak bestaat van onder naar boven meestal uit waterdichte dakbedekking, een wortelwerende laag, een beschermlaag, drainage, een filtervlies, substraat en beplanting. De lagen beschermen het dak, voeren overtollig water af en geven de planten ruimte om te wortelen.
Welke materialen en laagdiktes je nodig hebt, hangt af van de planten, het gewicht dat het dak kan dragen en de helling van het dak. Bij sommige systemen zijn meerdere functies in één laag gecombineerd.
Opbouw groendak: de lagen op volgorde
Op een plat dak ligt de volgende opbouw voor de hand. De precieze volgorde en samenstelling kunnen per systeem verschillen.
- Waterdichte dakbedekking: deze laag houdt regenwater buiten het gebouw. De dakbedekking moet in goede staat zijn voordat de groene lagen erop komen.
- Wortelwerende laag: deze voorkomt dat wortels de dakbedekking beschadigen. Soms is de dakbedekking zelf geschikt als wortelwerende laag. Is dat niet zo, dan komt er een aparte wortelwerende folie op.
- Beschermlaag: een beschermdoek beschermt de dakbedekking en de wortelwerende laag tegen beschadiging door de lagen erboven. Het doek kan ook vocht vasthouden.
- Drainagelaag: deze voert overtollig water af richting de afvoer. Veel drainageplaten of -matten houden ook een deel van het water vast voor de planten.
- Filtervlies: dit doek laat water door, maar houdt fijne deeltjes uit het substraat tegen. Zo raakt de drainage minder snel verstopt.
- Substraatlaag: dit is de speciale groeilaag waarin planten wortelen. Groendaksubstraat is afgestemd op gebruik op het dak en is geen gewone tuinaarde.
- Vegetatielaag: dit zijn de planten boven op het dak, bijvoorbeeld sedum, kruiden of grassen. De gekozen planten bepalen mede hoe dik de groeilaag moet zijn.
Een laag toevoegen is niet altijd nodig. Sommige drainagematten werken bijvoorbeeld ook als beschermdoek. Bij cassettes zijn drainage, substraat en beplanting vaak al in één geheel samengebracht. De dakbedekking moet ook dan beschermd zijn tegen wortels en beschadiging.
Hoe dik is de opbouw van een groendak?
Een eenvoudige opbouw met sedum is vaak ongeveer 6 tot 10 centimeter dik, gemeten voor de groene lagen boven de dakbedekking. De precieze hoogte hangt af van het gekozen systeem. Andere planten kunnen meer substraat en een grotere waterbuffer nodig hebben.
Meer substraat geeft wortels meer ruimte en kan meer water vasthouden. Het maakt de dakopbouw ook zwaarder. De dikste laag is dus niet vanzelf de beste keuze: stem de hoogte af op de planten én op de ruimte bij dakranden, deuren en afvoeren.
Het gewicht van de lagen op het dak
De draagkracht van het dak bepaalt mede welke opbouw mogelijk is. Reken daarbij met het gewicht als de lagen nat zijn, niet alleen met het droge gewicht. Een regulier sedumdak kan bij veel vocht bijvoorbeeld ongeveer 80 tot 100 kilo per vierkante meter wegen. Het werkelijke gewicht hangt af van het systeem en de hoeveelheid vastgehouden water.
Daar komt het gewicht van eventuele andere onderdelen en belasting op het dak nog bij. Laat een constructeur of bouwkundig adviseur de draagkracht beoordelen als niet duidelijk is hoeveel het dak kan dragen. Een dak dat te weinig draagkracht heeft, is niet geschikt voor die gekozen opbouw.
Zo verschilt de opbouw op een hellend dak
Op een hellend dak moeten het substraat en de planten op hun plek blijven. Daarom kunnen sedummatten, rasters of andere voorzieningen tegen afschuiven nodig zijn. Bij een helling van meer dan ongeveer 15 graden worden bijvoorbeeld substraatrasters gebruikt, afhankelijk van het systeem en de dakconstructie.
Een hellend dak voert water sneller af dan een plat dak. De groeilaag en waterbuffer moeten daarom passen bij de helling en de beplanting. Bij een sterke helling is een speciaal ontworpen systeem nodig, inclusief een oplossing om de krachten op te vangen. Losse lagen van een platdakpakket zijn daarvoor niet automatisch geschikt.
Veelgestelde vragen over de lagen van een groendak
Kan gewone tuinaarde als substraat dienen?
Dat is geen goede vervanging voor groendaksubstraat. Tuinaarde kan zwaar worden en is niet afgestemd op de afvoer en lucht in de groeilaag. Gebruik een substraat dat past bij de gekozen planten en het daksysteem.
Waarom zit er een filtervlies tussen drainage en substraat?
Het vlies houdt fijne substraatdeeltjes tegen, terwijl water erdoorheen kan. Zonder passende filterlaag kunnen die deeltjes in de drainage terechtkomen en de waterafvoer hinderen.
Is een aparte wortelwerende folie altijd nodig?
Nee. Als de dakbedekking zelf aantoonbaar wortelwerend is, kan een aparte folie overbodig zijn. Bij andere dakbedekking is een geschikte wortelwerende laag nodig.
De lagen werken alleen goed samen als overtollig water de afvoer kan bereiken. Zorg daarom dat het substraat en de beplanting de afvoer niet afsluiten en dat die bereikbaar blijft.