Natuurlijk materiaal voor dakbedekking is er in verschillende vormen, zoals riet, natuurlei en houten dakspanen. Ook planten op een groendak en perzikstenen op een plat dak zijn natuurlijke materialen, maar zij vormen niet zelf de waterdichte laag. Welke keuze past, hangt vooral af van de helling, de draagkracht en de gewenste uitstraling van je dak.
Welk natuurlijk materiaal is geschikt als dakbedekking?
Een natuurlijk dak kan bestaan uit materiaal dat direct van planten of gesteente komt. Andere dakmaterialen worden gemaakt van een natuurlijke grondstof, maar zijn sterker bewerkt. Een gebakken kleidakpan is daarvan een voorbeeld.
| Materiaal | Toepassing | Om rekening mee te houden |
|---|---|---|
| Riet | Bedekking voor hellende daken | Vraagt vakwerk en regelmatig onderhoud |
| Natuurlei | Stenen dakbedekking voor hellende daken | Kwaliteit en gewicht verschillen per soort |
| Houten dakspanen | Overlappende houten delen op hellende daken | Gevoelig voor vocht en verwering |
| Kleidakpannen | Gebakken pannen voor hellende daken | Van natuurlijke klei gemaakt, maar gebakken in een oven |
| Planten | Begroeide bovenlaag op een geschikt dak | Een aparte waterdichte laag blijft nodig |
| Perzikstenen | Losse bovenlaag op een plat dak | Niet zelf waterdicht en niet op ieder dak geschikt |
Bij een schuin dak voeren riet, leien, spanen en pannen regenwater af doordat ze in de juiste richting en met voldoende overlap zijn aangebracht. De benodigde helling en onderconstructie verschillen per materiaal.
Riet en hout als dakbedekking
Riet geeft een dak een zachte, natuurlijke uitstraling. Een rietdekker legt de stengels in een dikke laag, zodat regenwater langs het riet naar beneden loopt. Vooral een goed afwaterend, hellend dak is hiervoor geschikt.
Een nadeel is dat riet kan verweren en dat vochtige, beschaduwde plekken de groei van mos en algen kunnen bevorderen. Ook brandveiligheid en de voorwaarden van de woonhuisverzekering spelen mee bij de keuze.
Houten dakspanen zijn dunne plankjes die overlappend op een dak worden bevestigd. Ze krijgen door zon en regen vaak een verweerde kleur. De houtsoort, de plaatsing en de droogtijd na een regenbui hebben invloed op hoe lang de spanen goed blijven. Op een dak dat langdurig vochtig blijft, is hout minder vanzelfsprekend.
Natuursteen en klei op het dak
Natuurlei wordt uit gesteente gewonnen en in dunne platen gespleten. De leien overlappen elkaar en geven een dak een rustige, steenachtige uitstraling. Niet iedere natuurlei is van dezelfde kwaliteit. Ook de bevestiging en de ondergrond bepalen hoe goed het dak regen en wind kan weerstaan.
Kleidakpannen beginnen als natuurlijke klei, maar worden bij hoge temperatuur gebakken. Daardoor zijn ze een bewerkt product, geen materiaal dat rechtstreeks uit de natuur op het dak gaat. Ze kunnen wel lang meegaan en zijn geschikt als je een herkenbaar pannendak wilt.
Voor beide materialen is de dakconstructie een aandachtspunt. Stenen dakbedekking kan zwaar zijn, vooral als je een lichte bestaande bedekking vervangt. Een vakman kan beoordelen of de constructie het gekozen materiaal kan dragen.
Een natuurlijke bovenlaag op een plat dak
Op een plat dak kun je een natuurlijke laag aanbrengen boven op de waterdichte dakbedekking. Dat is een ander principe dan riet of natuurlei op een hellend dak: de planten of stenen beschermen de onderliggende laag, maar houden het gebouw niet zelfstandig waterdicht.
Een laag met sedum of andere geschikte planten kan regenwater tijdelijk vasthouden en het dakoppervlak beschermen tegen zonlicht. De begroeiing heeft wel onderhoud nodig. Ook wordt het dak zwaarder wanneer de laag water opneemt.
Perzikstenen zijn een plantaardig alternatief voor een losse laag dakgrind. Ze worden gemaakt van de harde pitten van perziken. Of ze geschikt zijn als vervanging voor grind hangt af van de functie van die grindlaag. Dient grind als ballast om daklagen op hun plaats te houden, dan moet een alternatief ook onder windbelasting voldoende bescherming bieden. Perzikstenen kun je daarom niet zonder beoordeling van de dakopbouw uitwisselen met grind.
Is natuurlijke dakbedekking altijd duurzaam?
Natuurlijk betekent niet automatisch dat een dak de laagste milieubelasting heeft. De herkomst van het materiaal, vervoer, bewerking, levensduur en het onderhoud tellen allemaal mee. Een materiaal dat vaak vervangen moet worden, kan over de hele gebruiksduur meer grondstoffen vragen dan een materiaal dat langer meegaat.
Kijk daarom niet alleen naar de grondstof, maar ook naar de toepassing. Riet is bijvoorbeeld hernieuwbaar, terwijl natuurlei een gewonnen steensoort is. Klei is een natuurlijke grondstof, maar voor het bakken van dakpannen is energie nodig. Het beste materiaal is het materiaal dat past bij het dak en er onder de plaatselijke omstandigheden lang op kan blijven liggen.
Veelgestelde vragen over natuurlijke materialen op het dak
Is bitumen een natuurlijk dakmateriaal?
Bitumen voor dakbedekking wordt meestal gemaakt uit aardolie en verwerkt tot een dakbaan of andere dakbedekking. Het wordt daarom doorgaans niet bedoeld met natuurlijke dakbedekking zoals riet, hout of natuurlei.
Is een groen dak volledig natuurlijk?
De begroeiing en delen van de groeilaag zijn natuurlijk, maar daaronder ligt meestal een waterdichte laag van een ander materiaal. Een groen dak bestaat dus uit meerdere lagen met verschillende functies.
Welk natuurlijk materiaal vraagt het minste onderhoud?
Dat hangt af van het product en de ligging van het dak. Natuurlei en gebakken kleipannen vragen doorgaans minder regelmatig onderhoud dan een plantenlaag of rieten dak. Ook bij stenen dakbedekking blijven controle en herstel van losse of beschadigde delen nodig.
Begin bij je keuze met de dakvorm en de draagkracht. Daarmee vallen materialen af die niet passen en kun je gericht vergelijken welke natuurlijke uitstraling en hoeveelheid onderhoud bij je woning horen.